Το Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» του Δήμου Αθηναίων φιλοξενεί από την 2 έως 16 Οκτωβρίου 2026 την τρίτη εκδοχή του θεσμού YOUTHS, με τίτλο «Το Σφυρί χωρίς Αφέντη», δανεισμένο από το ομώνυμο, εμβληματικό έργο του Πιερ Μπουλέζ πάνω σε ποιήματα του Ρενέ Σαρ.
Η έκθεση, σε επιμέλεια του Δημήτρη Τρίκα, η οποία πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ), παρουσιάζει 12 νέους καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες που δεν έχουν ακόμη περάσει από το φίλτρο της αγοράς τέχνης. Tο project YOUTHS θέλει να συστήσει στο κοινό και τους χώρους τέχνης, εξαιρετικούς νέους καλλιτέχνες που δεν έχουν πραγματοποιήσει ακόμη ατομική έκθεση σε γκαλερί.
Το ερώτημα της έκθεσης
Το επιμελητικό κείμενο που συνοδεύει την έκθεση ξεκινά από μια αντίφαση: γιατί η πιο ριζοσπαστική τέχνη καταλήγει σχεδόν πάντα να απορροφάται από το ίδιο το σύστημα που αρχικά αμφισβητούσε; Ο Τρίκας ιχνηλατεί αυτή τη διαδρομή μέσα από την ίδια την πορεία του Μπουλέζ, από το «τρομερό παιδί» του μεταπολεμικού μοντερνισμού ως τον διευθυντή του Πάρσιφαλ στο Μπαϊρόιτ και ιδρυτή του IRCAM, αλλά και μέσα από μια σειρά στοχαστών και καλλιτεχνών που επιχείρησαν να σκεφτούν ή να ζήσουν αυτή την ένταση: τον Γκυ Ντεμπόρ και τη θεωρία του θεάματος, τη συλλογικότητα Luther Blissett και το κείμενό της για τον θάνατο του Ντεμπόρ, τον Ρόμπερτ Κουρτς και την «αποτυχία» της τέχνης να δραπετεύσει από το γκέτο της, τον Γκρέιλ Μάρκους και τη μυστική ιστορία ανταρσίας από το Νταντά ως τους Sex Pistols. Απέναντι σε αυτή τη μηχανική αφομοίωσης, το κείμενο θέτει δύο διαφορετικές, ενδεχομένως ασύμβατες στρατηγικές αντίστασης: την ακατάπαυστη, ασταμάτητη μετατόπιση του Φρανκ Ζάπα, που δραπέτευε κινούμενος σε νέες φόρμες και συνθήκες, πάντα ταχύτερα από την αγορά, και την πρόταση της γαλλικής συλλογικότητας Tiqqun που προκαλεί να μείνει κανείς ασχημάτιστος, να μην προλάβει καν να γίνει κάτι αναγνωρίσιμο και άρα κατατάξιμο.
Το κείμενο δεν καταλήγει στην εύκολη αισιοδοξία. Αντλώντας από τον Mark Fisher και τη διάγνωσή του για τον «καπιταλιστικό ρεαλισμό», όπου θεωρείται πιο εύκολο να φανταστούμε το τέλος του κόσμου παρά το τέλος του καπιταλισμού, ο Τρίκας αναγνωρίζει ότι και η ίδια η αφήγηση της «αθώας, ασχημάτιστης νεότητας» είναι ήδη ένα αναγνωρίσιμο, εμπορεύσιμο επιμελητικό σχήμα. Δεν προτείνει λοιπόν στους/ις συμμετέχοντες/χουσες καλλιτέχνες/νιδες της έκθεσης μια ρομαντική επιστροφή σε κάποια δήθεν παρθένα κατάσταση πριν από την αγορά, αλλά κάτι πιο απαιτητικό: να κρατήσουν το «κεφάλι» τους γνωρίζοντας ήδη ότι και αυτή η ίδια η άρνηση να είναι κανείς αρεστός έχει τη δική της θέση σε έναν κατάλογο τιμών.
Το ερώτημα που θέτει τελικά η έκθεση δεν είναι αν η ριζοσπαστική τέχνη είναι ακόμη δυνατή, και αν μπορεί δήθεν να μείνει αλώβητη από την αφομοιωτική και ομογενοποιημένη επίδραση του συστήματος αγορά-συλλέκτες-ιδρύματα, αλλά αν αξίζει να τη διεκδικεί κανείς γνωρίζοντας εκ των προτέρων τι τον περιμένει.
Συμμετέχουν: Λεωνίδας Αργυρός, Βασίλης Γεωργούλας, Ζωή Δαλίδου, Κυριακή Ευαγγελούδη, Μαρία Κιρλή, Αναστάσης Κλης, Γιώργος Λιάπης, Ανδριάνα Μήλα, Στεφανία Μοσκόβη, Άμη Μπενέκου, Φρόσω Παπαδοπούλου, Γιάννης Τούρλας.
Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο Δημήτρης Τρίκας.
Εγκαίνια: Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026, ώρα 18.00 - 21.30
Διάρκεια: 2 - 16 Οκτωβρίου 2026
Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα» Δήμου Αθηναίων: Ηρακλειδών 66 & Θεσσαλονίκης, Θησείο
Ωράριο λειτουργίας: Τρίτη - Παρασκευή 11:00 – 19:00, Σάββατο & Κυριακή 10:00 – 15:00 Διοργάνωση: ΑΜΚΕ Art For Society
